|
Missing Link
tussen
Dwingende beïnvloedingstechnieken/brainwash….
en een psychose?:
Scientology's 'Brug'
naar...zelfmoord
-Dit
verhaal komt uit het voortreffelijke boek: 'In de ban van een sekte'
van Hugo Stamm (ISBN 90 259 4657 7)-
Het
onderstaande tragische voorbeeld van een scientoloog
toont aan dat indoctrinatie traumatisch kan stigmatiseren en extreme
psychische reacties uitlokken. De dieptewerking van de psychomanipulatie kan heel goed
'zelf'-vernietigende persoonlijkheidsveranderingen opwekken.
De
hoofdpersoon van dit noodlottige sekteverhaal uit 1992 is B., die
destijds 34 jaar oud was, en op een klassieke manier struikelde over
een advertentie met de titel 'U benut slechts tien procent van uw
geestelijke capaciteiten'. Hij kende het boek uit de advertentie van de
'dianetics-consultatie' niet en had er geen
idee van dat Scientology hem verleidde met deze kennelijk van Einstein afkomstige zin.
Vol
verwachting bestelde hij in de zomer van 1989 het boek Dianetics, dat hem beloofde dat zijn IQ toe zou
nemen. Hij kreeg niet alleen het boek van het scientology-centrum,
maar hij werd ook regelmatig opgebeld. Een vriendelijke scientologe overreedde hem om naar het centrum te
komen en de persoonlijkheidstest te doen.
De
vrolijke, ietwat lichtgelovige man liet zich intimideren door de dame
die zijn test beoordeelde. Ze schilderde een verschrikkelijk beeld van
zijn persoonlijkheidsstructuur en joeg hem angst aan. Slechts twee van
de tien testonderdelen vielen positief uit. In drie gevallen was het
resultaat het slechtst mogelijke. In paniek over het vreselijke
resultaat tekende B. het eerste contract voor een cursus en begon daar
nog dezelfde dag aan.
Om te
ontsnappen aan het klaarblijkelijk doemende psychische onheil,
'studeerde' hij vier keer per week. Op aanraden van de scientologen zei hij niet tegen zijn moeder, bij
wie hij regelmatig 's avonds at, dat hij in het scientology-centrum
cursussen volgde. Na de communicatiecursus schreef hij zich voor
drieduizend vierhonderd Zwitserse frank (exclusief sauna en medicijnen)
in voor de Purification Rundown: de sauna-zweetkuur. Ofschoon hij helse hoofdpijnen
kreeg van het dagelijks, soms 4 uur lang, in de sauna zitten, moest hij
op bevel van zijn begeleidster doorgaan met de wekenlange kuur.
Daarna
schreef de 'registrar', de hoofdverkoper, hem
'auditing' voor, de echte scientology-therapie,
waarbij de omstreden interviewtechniek wordt gebruikt. Voor 37,5 uur
moest hij - nadat er dertig procent korting was afgetrokken -
veertienduizend zevenhonderd Zwitserse frank in de scientology-kas
storten. Er werd enorm op hem ingepraat en tegen zijn zin in
ondertekende hij een cheque van meer dan vijftigduizend Zwitserse frank
ten gunste van Scientology. Hij beleende zijn levensverzekering bij de
bank en kreeg een eerste lening van twintigduizend Zwitserse frank.
De 'auditing' verschafte hem niet het gehoopte en
beloofde resultaat, zodat hij nog meer aan zijn kwaliteiten begon te
twijfelen. In deze gemoedstoestand kon hij geen weerstand bieden aan de
'registrar', die hem het volgende contract
onder de neus hield en hij schreef zich in voor de volgende cursus, de Hubbard Qualified Scientologist.
Psychische nood geïnterpreteerd als
een positieve ontwikkeling
Al snel
raakte de man in de war. Hij werd door angsten achtervolgd en had zijn
gevoelsleven niet meer onder controle. Onaangekondigd ging hij naar het
scientology-centrum en zei, zoals hij later
in zijn notitieboekje schreef, tegen zijn begeleider: "Wat hebben
jullie met me gedaan? Er klopt iets niet meer met mij." Deze zag
de psychische nood van het wanhopige scientology-lid
niet en antwoordde: "Wat heb je dan? Nu ben je de ware B., je bent
eindelijk uit jezelf tevoorschijn gekomen."
De
foutieve inschatting van de situatie is net zo veelbetekenend als
fataal. Hij interpreteerde de door de indoctrinatie veroorzaakte
persoonsverandering automatisch als een doorbraak in de ontwikkeling
van de persoonlijkheid.
Voor een scientoloog is het vrijwel ondenkbaar dat de
cursussen van Hubbard negatieve effecten
zouden kunnen hebben. Daar de auditors
ideologisch verblind en zelf geïndoctrineerd zijn, interpreteren ze
elke psychische verandering automatisch als een uiting van een
psychische genezing of een 'thetanische'
genezing.
Het absolute geloof in het
functioneren van de Hubbard-technologie
leidt
ertoe dat 'auditing' zonder uitzondering
toegepast wordt op alle 'preclears', mensen
die nog niet verlicht zijn. Daarom realiseerden de scientologen
zich helemaal niet dat B. psychisch in elkaar stortte.
Zelfs als
er een auditor was geweest, die zich in de situatie had kunnen inleven
en gemerkt zou hebben dat zijn klant psychisch begon te lijden, dan zou
hij toch geen mogelijkheid hebben gehad om hem werkelijk te helpen: Het
starre therapieconcept biedt de cursusleiders geen speelruimte voor
individuele zorg. De technologie moet standaard toegepast worden, zoals
dat in de Hubbard-terminologie heet, zelfs
als het duidelijk is dat een klant lijnrecht op een psychose
afstevent.
B. leed
aan extreme gemoedswisselingen, die kenmerkend zijn voor mensen die psychische
afwijkingen vertonen. Verschuivingen in de waarneming en extreme
angstgevoelens werden afgewisseld door euforische buien.
"Wat
ik toen meemaakte, is bijna onbeschrijfelijk," schreef hij later
in zijn notitieboekje. "Ik lag op bed en wilde mijzelf schade
berokkenen. Ik dacht aan mijn geweer dat naast de kast stond en aan de
munitie die in mijn legerrugzak zat. Ik moest al mijn krachten
verzamelen om me te kunnen beheersen."
Een paar
dagen daarna viel hij weer in een zwart gat en vluchtte naar zijn
moeder. Hij klaagde over ernstige hoofdpijn en ging op de sofa liggen.
"Plotseling kreeg hij krampen over zijn hele lichaam. Hij kromde
zich en draaide zich de hele tijd om," zo beschreef zijn moeder de
gebeurtenis. "Het is tijd, ik moet gaan," zei hij tegen haar.
Daarbij draaiden zijn ogen weg en hij viel, door krampen geteisterd,
van de sofa.
De snel geroepen arts bestelde een
ambulance en B. verzette zich uit alle macht tegen de opname in een
psychiatrische kliniek. "In het dianetics-centrum
hebben ze gezegd dat ik in de kliniek elektroshocks toegediend zou
krijgen," zei hij.
B.
recupereerde vrij snel en mocht na twee weken de kliniek verlaten. Hij
besloot Scientology te verlaten en schreef in zijn dagboek: "Mij
hebben ze niet meer in hun macht." Maar daarin had hij zichzelf
over- en Scientology onderschat. De medewerkers lieten hem niet met
rust, belden regelmatig op en stuurden hem brieven.
B. kreeg
steeds meer last van achtervolgingsangsten, die zich steeds dieper in
zijn ziel vraten. "Ik ga niet meer de deur uit, de scientologen liggen op de loer," schreef hij
later in zijn notitieboekje. En hij schreef in een brief aan het dianetics-centrum: "Als u niet onmiddellijk
ophoudt met het uitoefenen van psychische druk, leg ik de zaak in
handen van een advocaat."
De scientologen lieten hem echter nog niet los.
Anonieme post, waarvan hij dacht dat hij van Scientology afkomstig was,
bezorgde hem rillingen. Hierin stond de tekening van een demonische
genezer die gebogen over een vastgebonden patiënt staat en een ritueel
uit de zwarte magie uitvoert. En met de hand geschreven erboven:
"Wij komen je halen!" Hoofdpijn, slaapstoornissen en
gedachten aan zelfmoord plaagden hem steeds vaker. B. nam nog diverse
malen vrijwillig zijn toevlucht tot de kliniek of moest indien
noodzakelijk worden opgenomen.
Wanhoopsdaad op de rand van de
afgrond
Op een dag
belde B. zijn moeder op. Zijn stem verried dat hij zich aan de rand van
de afgrond bevond. Ze liet haar zoon beloven dat hij onmiddellijk naar
haar toe zou komen. Toen hij wegbleef, ging ze buiten zoeken.
Doordrenkt met bloed kwam hij haar uit het bos tegemoet. Met een
gebroken enkel, een gebroken elleboog, een gescheurde armspier en drie
gekneusde rugwervels was hij in een soort trance een kilometer
doorgelopen, nadat hij met veel te hoge snelheid tegen de balustrade
van een brug was geknald. De politie vond geen remsporen.
Twee
artsen van de psychiatrische kliniek stelden in een rapport een
schizofrene psychose vast, veroorzaakt door de druk van een religieuze
gemeenschap. B.'s toerekeningsvatbaarheid zou op het moment van het
ongeluk volledig afwezig zijn geweest. In het ziekenhuis verried hij
een arts dat de scientologen hem tot het
ongeluk gedreven hadden.
Hij
staarde onophoudelijk naar het plafond, verzweeg zijn helse pijnen en
zei op een dag tegen zijn moeder: "De scientologen
hebben mij, ze zijn bijna bij mij."
Toen B.'s
zuster het vertikte om het adres van haar broer aan de scientologen te geven, dreigden ze met de politie.
B. had gedurende drie maanden tevergeefs geprobeerd zijn cursusgeld
terug te krijgen. Toen hij uit de kliniek was ontslagen, schakelde hij
een advocaat in om het dianetics-centrum aan
te klagen wegens geleden psychische schade, ook wilde hij
schadevergoeding eisen.
De
advocaat gaf professor Hans Kind, de ex-directeur van de psychiatrische
polikliniek aan de universiteit van Zürich en specialist op het gebied
van sekten, de opdracht een rapport over B. op te stellen. De
psychiater kwam na een uitgebreid onderzoek tot de conclusie dat B.'s
ervaringen binnen Scientology gezien moesten worden als de oorzaak van
zijn psychose. Zijn commentaar: "In zijn leven heeft nooit een
grote verandering plaatsgevonden. Pas in de herfst van vorig jaar, toen
de patiënt in handen kwam van de scientology-kerk,
kwam het tot een "ontsporing"."
Kind
constateerde een acute schizofrene psychose, depersonalisatie en
vervreemding van de realiteit. De patiënt voelt zich door Scientology
gemanipuleerd en is door gedachten aan zelfmoord in het nauw gedreven.
"Zijn doodsangst werd zo groot dat dit leidde tot krampen,
veroorzaakt door hyperventilatiekrampen, die de aanleiding vormden tot
zijn eerste opname in het ziekenhuis," schreef Kind.
Volgens
hem was de kennismaking met het gedachtegoed en de praktijken van
Scientology de beslissende factor waardoor de schizofrene psychose werd
veroorzaakt. Een ongunstige invloed heeft ook de ondeskundige uitspraak
van de beoordeelster van de test gehad, "waardoor zijn gevoelens
van minderwaardigheid versterkt werden tot aan zelfmoordpogingen
toe," schreef de professor in de psychiatrie, en hij vulde aan:
"Alleen een volledig onbezorgd iemand die geen verstand heeft van
de meest elementaire aspecten van de menselijke psyche, kan zo
reageren."
Kind
verwees naar een ouder rapport, waarin hij had vastgesteld dat de scientologische behandeling voor labiele en
onzekere mensen gevaarlijk was, omdat ze tot depressies en psychotische
instortingen kan leiden.
Na het
ongeluk vegeteerde B. weg in onverschilligheid. Zijn zus kan zich niet
herinneren dat ze hem ooit nog heeft zien lachen. Op een morgen vond
zijn moeder een brief op de keukentafel. Voor mij heeft het leven geen
zin meer, las ze. "Waarschijnlijk denken de mensen dat ik een
lafaard ben, omdat ik eenvoudigweg afscheid van het leven neem, maar ik
wil andere mensen niet meer tot last zijn," zo eindigde de brief.
Zijn broer
en zuster zochten de omgeving af en ontdekten zijn auto bij een brug.
Ze durfden niet naar beneden te kijken en reden naar de politie. De
ergste vrees werd bewaarheid: 'De brug naar de waarheid' werd voor B.
de brug naar de dood.
Professor
Kind gebruikte de ervaringen van de artsen van de kliniek en voegde aan
zijn rapport toe:
"Hij
voelde zich gemanipuleerd, zelfs tot zelfmoord aangezet, door scientologen met hallucinatoire stemmen."
In de
kliniek had B. verklaard dat stemmen hem influisterden om van een brug
te springen. Daarom is het volgens Kind vrijwel zeker dat de zelfmoord
onder invloed van de psychotische gebeurtenis is geschied en hij
schreef letterlijk:
"In zoverre bestaat er een
duidelijk verband tussen zijn
contact met Scientology, de psychose en de zelfmoord,"zo
beweert professor Kind.
|
